Wanneer werk een veilige plek wordt

Ik dacht dat ik het voor ons deed.

Waarom die opmerking zo hard binnenkwam

Onlangs sprak ik een vrouw die geëmotioneerd raakte door iets wat op het eerste gezicht helemaal niet zo bijzonder leek.

Haar partner had tegen haar ouders gezegd dat hij zich zorgen maakte over haar gezondheid.

Ze werkte veel. Had al langere tijd lichamelijke klachten. Bewoog te weinig. Kampte met overgewicht, stress en vermoeidheid. Niet omdat ze onverstandig leefde, maar omdat ze al jaren vooral bezig was met zorgen, regelen, organiseren en verantwoordelijkheid dragen.

Haar partner zag dat. Hij zag dat ze moe was en hij zag dat haar lichaam signalen afgaf.

Hij zag dat ze altijd doorging en dus sprak hij zijn zorgen uit.

Toen zij later met hem besprek hoe haar ouders hadden gereageerd, schoot ze onverwacht vol.

Niet omdat haar moeder iets gemeens had gezegd. Niet omdat haar vader boos was geworden, maar omdat er iets gebeurde wat ze haar hele leven al kende. Haar vader bleef stil.

Haar moeder reageerde vrijwel direct. Ze wees erop dat haar partner zelf ook niet bepaald slank was. Daarna volgde een opmerking dat zij thuis niet van die mensen waren die voor ieder ongemak naar een dokter liepen. Op zichzelf waren het geen schokkende opmerkingen.

Toch bleef het haar dagen bezighouden. Pas later begreep ze waarom.

Het ging niet over haar gezondheid.

Het ging niet over haar partner.

Het ging niet eens over haar ouders.

Het ging over een gevoel dat veel ouder was dan dit gesprek.

Het gevoel dat wat zij voelde nooit echt landde.

Dat er eerder werd gerelativeerd dan geluisterd.

Dat er sneller een oplossing kwam dan erkenning.

Dat haar emoties vaak geen plek kregen voordat het gesprek alweer een andere richting op ging.

Toen ze dat besefte, viel het kwartje. Niet om wat er die week was gebeurd, maar om iets dat al veel langer met haar meeliep. De lessen die je niet doorhebt dat je ze meeneemt. In mijn werk ontmoeten wij als mediator veel mensen die jarenlang sterk zijn geweest.

Mensen die niet snel klagen.

Mensen die verantwoordelijkheid nemen.

Mensen die doorgaan wanneer anderen afhaken.

Mensen die zorgen voor hun gezin, hun werk, hun ouders, hun medewerkers en hun omgeving.

Veel van hen zijn ondernemer.

Niet omdat ondernemers anders zijn dan andere mensen, maar omdat ondernemerschap vaak een beroep doet op eigenschappen die ze al vroeg hebben ontwikkeld.

Doorzetten.

Verantwoordelijkheid nemen.

Oplossen.

Niet opgeven.

Vooruit blijven kijken.

Veel van die eigenschappen ontstaan niet op een ondernemersopleiding. Ze ontstaan thuis.

In gezinnen waar hard werken vanzelfsprekend is. Waar liefde aanwezig is, maar emoties niet altijd veel ruimte krijgen. Waar problemen worden opgelost voordat ze echt gevoeld worden.

Waar kinderen leren dat sterk zijn waardevoller is dan kwetsbaar zijn. Dat zijn geen slechte lessen. Sterker nog, veel succesvolle ondernemers hebben er hun bedrijf aan te danken.

Maar dezelfde eigenschappen die iemand helpen om iets op te bouwen, kunnen later ook een valkuil worden.

Want wat gebeurt er wanneer je zo gewend raakt aan dragen dat je niet meer merkt dat je moe bent?

Wat gebeurt er wanneer zorgen voor anderen vanzelfsprekender wordt dan zorgen voor jezelf?

Wat gebeurt er wanneer je zo goed wordt in doorgaan dat je niet meer weet hoe stilstaan voelt?

Het begon ooit met een droom

Een paar jaar geleden sprak ik een ondernemer die midden in een scheiding zat. Laten we hem Peter noemen. Peter had zijn bedrijf vanuit het niets opgebouwd. Toen hij begon, werkte hij vanuit een logeerkamer. Zijn vrouw hielp mee waar ze kon. Soms deed ze de administratie. Soms dacht ze mee over offertes. Ze geloofden allebei in hetzelfde idee: als ze nu hard werkten, zou er later meer vrijheid komen. Dat “later” was belangrijk.

Later zouden ze meer tijd hebben.

Later zouden ze vaker op vakantie gaan.

Later zouden ze minder zorgen hebben.

Later zou het rustiger worden.

In die eerste jaren voelde het als een gezamenlijk avontuur, maar terwijl het bedrijf groeide, veranderde er iets. Niet ineens. Niet zichtbaar. Niet dramatisch. Gewoon langzaam. Er kwamen medewerkers. Meer klanten. Meer verantwoordelijkheden. Meer omzet. Meer druk.

Meer mensen die afhankelijk werden van beslissingen die Peter nam.

Hij werkte steeds harder. Niet omdat hij zijn gezin wilde ontlopen. Integendeel. Hij werkte juist omdat hij van zijn gezin hield. Tenminste, zo vertelde hij zichzelf.

Het leven dat steeds werd uitgesteld

Tijdens de mediation vertelde Peter iets wat ik vaker hoor. “Ik deed het voor ons.” Hij eende dat oprecht. Hij werkte voor zekerheid. Voor financiële rust. Voor de toekomst van zijn kinderen. Voor een bedrijf dat ooit zelfstandig zou kunnen draaien. Misschien zelfs voor een onderneming die later verkocht kon worden, zodat hij en zijn vrouw een zorgeloze oude dag zouden hebben. Alleen zat er één probleem in dat verhaal. Het leven speelde zich ondertussen af. Terwijl hij bouwde aan later, werd vandaag steeds opnieuw uitgesteld.

Later zou hij meer sporten.

Later zou hij gezonder eten.

Later zou hij rustiger aan doen.

Later zou hij meer tijd maken voor zijn relatie.

Later zou hij vaker afspreken met vrienden.

Later zou hij tijd hebben voor zichzelf.

Later.

Later.

Later.

Op een gegeven moment begon zijn vrouw hem daar voorzichtig op te wijzen. Niet verwijtend.

Niet boos. Gewoon verdrietig. Ze miste hem. Niet omdat hij nooit thuis was. Maar omdat hij er nooit echt leek te zijn. Zelfs wanneer hij op de bank zat, was hij bezig met een probleem. Met een klant. Met een medewerker. Met een nieuwe kans. Met een risico dat hij moest oplossen.

Peter vond dat moeilijk te begrijpen. Hij was er toch? Hij zat toch thuis? Hij ging toch mee op vakantie? Wat kon hij nog meer doen? Pas veel later begreep hij dat zijn vrouw niet bedoelde dat hij lichamelijk afwezig was. Ze bedoelde dat ze hem niet meer kon bereiken.

De veilige plek waar niemand iets van me vroeg

De vrouw of man die geconcentreerd bezig is met zhaar/ zijn werk. Zo’n beeld dat je overal tegenkomt wanneer het gaat over ondernemerschap, succes of productiviteit. Een vrouw achter een laptop, gefocust op wat er voor haar ligt. Jaren geleden had ik gedacht: wat een harde werker. Tegenwoordig zie ik iets anders.

Ik zie iemand die misschien bezig is een probleem op te lossen. Iemand die bouwt. Iemand die verantwoordelijkheid draagt. Maar ik zie ook iemand die zo gefocust is op wat er voor haar ligt, dat ze misschien niet merkt wat er achter haar gebeurt. Dat klinkt zwaarder dan ik het bedoel.

Want dit gaat niet over verkeerde keuzes. Niet over mensen die hun gezin bewust verwaarlozen. Niet over ondernemers die alleen maar met zichzelf bezig zijn. Sterker nog. Vaak gaat het juist over de meest betrokken mensen die ik tegenkom. Mensen die zich verantwoordelijk voelen voor hun medewerkers. Voor hun klanten. Voor hun partner. Voor hun kinderen. Voor hun ouders. Voor hun toekomst. Ze bouwen niet omdat ze egoïstisch zijn.

Ze bouwen omdat ze willen zorgen. Dat maakt het ook zo ingewikkeld.

Want wanneer iemand zegt: “Je werkt te veel”, hoort een ondernemer vaak iets heel anders.

Die hoort:

“Je doet het niet goed.”

Terwijl dat meestal niet is wat een partner bedoelt.

Een partner zegt zelden:

“Ik wil dat je minder ambitieus bent.”

Wat een partner vaak probeert te zeggen is:

“Ik mis je.”

“Ik maak me zorgen om je.”

“Ik heb het gevoel dat je jezelf voorbijloopt.”

Dat verschil wordt vaak pas zichtbaar wanneer er afstand ontstaat. Of wanneer het lichaam signalen begint te geven. Of wanneer iemand voor het eerst in jaren stilvalt.

Ik moet daarbij denken aan een ondernemer die ooit tegen mij zei:

“Op kantoor weet ik tenminste wat er van me verwacht wordt.”

Ik begreep direct wat hij bedoelde. Op kantoor waren problemen oplosbaar. Er was altijd iets dat af kon. Een strategie. Een klant. Een project. Een groeiplan. Een uitdaging.

Maar thuis lagen andere vragen.

Hoe gaat het eigenlijk met je?

Ben je gelukkig?

Waar word je moe van?

Wat heb je nodig?

Wanneer heb je voor het laatst iets gedaan omdat jij er blij van werd?

Dat zijn vragen waar geen dashboard voor bestaat. Geen KPI. Geen jaarplan. Geen omzetdoelstelling. En misschien is dat precies waarom werk voor sommige mensen ongemerkt een veilige plek wordt. Niet omdat ze hun partner willen ontlopen.

Niet omdat ze niet van hun gezin houden. Maar omdat bouwen soms eenvoudiger voelt dan voelen. Omdat verantwoordelijkheid soms veiliger voelt dan kwetsbaarheid.

Omdat je jarenlang kunt geloven dat je aan vrijheid werkt, terwijl je ondertussen steeds minder vrij wordt.

Toen het lichaam mee ging praten

Wat Peter lange tijd niet zag, was dat zijn lichaam al veel eerder signalen had afgegeven.

Hij sliep slechter. Hij bewoog minder. Hij kwam aan. Hij had steeds vaker last van zijn maag.

Zijn energie nam af. Maar hij deed wat hij altijd had gedaan. Doorgaan. Nog even. Nog één project. Nog één groeifase. Nog één uitdaging. Totdat zijn lichaam steeds harder begon te praten.

Wat veel mensen vergeten, is dat een lichaam vaak eerder begrijpt wat er aan de hand is dan het hoofd.

Het lichaam houdt geen strategische plannen bij.

Het lichaam kijkt niet naar omzetdoelstellingen.

Het lichaam kent geen businessplan.

Het lichaam reageert op belasting.

Op spanning.

Op stress.

Op jarenlang jezelf op de laatste plaats zetten.

Wat ik bij scheidende mensen steeds opnieuw zie

Na al die jaren denk ik steeds vaker dat veel relatieproblemen niet beginnen bij een gebrek aan liefde. Ze beginnen bij het verlies van verbinding. Met elkaar. Maar vaak ook met jezelf.

Mensen raken zichzelf kwijt zonder dat ze het merken. Niet omdat ze slechte keuzes maken.

Maar omdat ze jarenlang dezelfde keuzes maken.

Ze zorgen.

Ze bouwen.

Ze organiseren.

Ze lossen op.

Ze dragen.

En ergens onderweg vergeten ze zichzelf. Niet bewust. Niet expres. Maar wel geleidelijk.

Totdat er iets gebeurt waardoor ze stil moeten staan.

Een scheiding.
Een burn-out.
Gezondheidsklachten.

Een partner die vertrekt.

Of soms gewoon één opmerking van iemand die werkelijk ziet hoe het met ze gaat.

De dag dat iemand je eindelijk ziet. Misschien was dat wel wat die vrouw zo raakte toen haar partner tegen haar ouders zei dat hij zich zorgen maakte. Niet de inhoud van zijn woorden.

Maar het feit dat iemand haar zag. Werkelijk zag.

Niet als ondernemer.

Niet als moeder.

Niet als professional.

Niet als degene die alles regelt.

Maar als mens.

Als iemand die moe was.

Als iemand die veel droeg.

Als iemand die misschien al veel te lang vooral voor anderen had gezorgd.

Wat me opvalt, is dat veel mensen pas beseffen hoeveel ze hebben gemist wanneer ze voor het eerst ervaren hoe het voelt om gezien te worden.

Niet beoordeeld.

Niet verbeterd.

Niet geanalyseerd.

Gezien.

Dat lijkt eenvoudig.

Maar voor mensen die hun hele leven sterk zijn geweest, kan dat verrassend confronterend zijn. Want op het moment dat iemand je werkelijk ziet, wordt ook zichtbaar wat je zelf jarenlang niet hebt willen zien. Hoe moe je bent. Hoeveel je draagt. Hoe vaak je jezelf hebt uitgesteld. Hoe vaak je hebt gedacht dat je het allemaal alleen moest kunnen.

Misschien stond het werk niet tussen de relatie

Hoe langer ik dit werk doe, hoe vaker ik me afvraag of sommige relaties niet stuklopen op iets anders dan wat partners denken. Veel mensen zeggen achteraf:

“Het werk stond tussen ons in.” Maar soms denk ik dat het verhaal dieper gaat. Soms stond het werk niet tussen de relatie. Soms vervulde het werk jarenlang iets wat iemand thuis, in relaties of zelfs in zichzelf niet wist te vinden.

Erkenning.

Waarde.

Controle.

Veiligheid.

Richting.

Werk werd dan geen obstakel. Werk werd een toevluchtsoord.

Een plek waar je wist wie je was.

Een plek waar je wist wat er van je verwacht werd.

Een plek waar succes meetbaar was.

Een plek waar je niet hoefde stil te staan bij vragen die veel ingewikkelder waren. Ben ik gelukkig? Voel ik me gezien? Wat heb ik eigenlijk nodig? Wanneer heb ik voor het laatst echt genoten? Dat zijn vragen die niet verdwijnen door harder te werken.

De prijs van jarenlang sterk zijn

Misschien is dat uiteindelijk de rode draad die ik steeds opnieuw tegenkom.

Bij ondernemers.

Bij cliënten.

Bij mensen die gaan scheiden.

Bij mensen die blijven.

De prijs van jarenlang sterk zijn. Sterk zijn helpt je een bedrijf op te bouwen. Sterk zijn helpt je verantwoordelijkheid te nemen. Sterk zijn helpt je moeilijke periodes door.

Maar wanneer sterk zijn betekent dat je nooit stilstaat bij wat jij nodig hebt, wordt dezelfde kracht uiteindelijk een last. Dan bouw je misschien aan een prachtig bedrijf. Aan financiële zekerheid. Aan een toekomst die ooit rust moet brengen, maar ondertussen raak je steeds verder verwijderd van jezelf en soms ook van de mensen van wie je houdt.

Misschien gaat dit verhaal niet over scheiden

Misschien gaat dit verhaal over jou.

Over hoe makkelijk het is om jezelf kwijt te raken terwijl je verantwoordelijk bent, succesvol bent en voor iedereen zorgt. Misschien gaat het over de vraag die veel mensen zichzelf pas stellen wanneer hun relatie onder druk komt te staan:

Wanneer ben ik eigenlijk gestopt met luisteren naar mezelf?

Dat is geen vraag die alleen hoort bij een scheiding.

Maar het is wel een vraag die tijdens een scheiding vaak onvermijdelijk wordt.

Bij ScheidingsWijze merken we dat veel relatieproblemen niet beginnen bij een conflict, maar bij het langzaam verliezen van verbinding. Met elkaar, maar vaak ook met jezelf.

Daarom kijken we niet alleen naar afspraken, financiën en ouderschap. We zijn ook nieuwsgierig naar het verhaal achter de situatie. Naar de patronen die zijn ontstaan. Naar wat iemand onderweg misschien is kwijtgeraakt. Want soms gaat een scheiding niet alleen over het beëindigen van een relatie. Soms is het ook het begin van een eerlijk gesprek over hoe je verder wilt leven.

Herken je iets van dit verhaal?

Misschien herken je de ondernemer die altijd doorgaat.

Misschien herken je de partner die zich al jaren alleen voelt.

Misschien herken je de vermoeidheid die je steeds wegredeneert.

Of misschien herken je dat knagende gevoel dat je jezelf ergens onderweg bent kwijtgeraakt.

Dan is het misschien tijd om niet alleen naar je relatie te kijken, maar ook naar jezelf.

Niet om schuldigen te zoeken.

Niet om terug te kijken naar wat fout ging.

Maar om te onderzoeken wat jij nodig hebt om weer verder te kunnen.

Want misschien is de belangrijkste vraag niet of je relatie nog te redden is.

Misschien is de belangrijkste vraag:

Ben je jezelf onderweg kwijtgeraakt?

• Deel dit artikel:

• Volg ons via RSS:

---