Wat jarenlang verborgen blijft (een taboe), lijkt soms onverwoestbaar. Maar zodra er woorden komen voor schaamte, verdriet, verlangen of twijfel, ontstaat er ruimte voor verandering. Taboes doorbreken begint vaak met één gesprek.
Het gouden ei dat uit een harde witte schaal breekt, raakt je direct. Niet alleen vanwege de symboliek van bevrijding, maar vooral omdat het zo treffend laat zien wat ik als scheidingsmediator regelmatig zie gebeuren bij mensen die vastlopen in hun relatie.
Van buiten lijkt alles intact. Het gezin draait op de automatische piloot. De agenda staat vol. Het werk gaat door. Er worden foto’s gemaakt op verjaardagen, vakanties en vervolgens gepost op Facebook. Voor de buitenwereld lijkt er weinig aan de hand.
Maar onder die beschermende laag bevinden zich soms gevoelens die jarenlang verborgen zijn gebleven. Teleurstelling. Verdriet. Eenzaamheid. Verlangens waar nooit woorden aan zijn gegeven. Twijfels die steeds opnieuw worden weggedrukt omdat het leven nu eenmaal doorgaat.
Het doorbreken van een taboe voelt zelden comfortabel. Of het nu gaat over seksualiteit, een kinderwens, de overgang, ongelukkig zijn binnen een relatie of de gedachte dat je misschien niet verder wilt zoals het nu gaat. Toch begint verandering vrijwel altijd op het moment dat iemand besluit niet langer te zwijgen.
Dat is precies waarom het boek Zeg ik lekker wel van Karin Rus mij zo aansprak. Niet alleen vanwege de onderwerpen die zij bespreekt, maar vooral vanwege de moed die nodig is om woorden te geven aan zaken waar schaamte, angst of maatschappelijke verwachtingen omheen zijn gebouwd.
Wat een boek over taboes bij vrouwen mij leerde over scheidingen
Toen ik Zeg ik lekker wel opensloeg, verwachtte ik eerlijk gezegd geen boek dat mij zou laten nadenken over mijn werk bij ScheidingsWijze. Het boek gaat immers over onderwerpen die op het eerste gezicht weinig met scheiden te maken hebben. Karin Rus schrijft over menstruatie, masturbatie, lichaamsbeharing, de vulva, seksueel geweld, kinderloosheid, herstel na een bevalling, de overgang en ouder worden. Onderwerpen die vrijwel iedere vrouw op een bepaalde manier raken, maar waar opvallend weinig openlijk over wordt gesproken.
Ik moet bekennen dat ik geen voorbeeldige lezer ben. Ik lees niet keurig van begin tot eind, maar blader, scan en blijf hangen bij wat mij aanspreekt. Juist daardoor viel me al bladerend op dat de verschillende hoofdstukken, hoe uiteenlopend de onderwerpen ook lijken, uiteindelijk allemaal om dezelfde vraag draaien.
Waarom vinden zoveel vrouwen het moeilijk om vrijuit te spreken over wat hen bezighoudt?
Waarom dragen zij ervaringen, zorgen, verlangens en onzekerheden zo vaak alleen? En waarom voelen zoveel vrouwen zich verantwoordelijk voor het welzijn van anderen, zelfs wanneer dat ten koste gaat van zichzelf?
Dat zijn vragen die ik in een andere vorm dagelijks tegenkom.
Niet wanneer mensen praten over menstruatie of de overgang. Wel wanneer ze vertellen over hun relatie. Over een huwelijk dat langzaam is vastgelopen. Over een gevoel van leegte dat ze jarenlang hebben genegeerd. Over de ontdekking dat ze vooral bezig waren met zorgen voor anderen en ergens onderweg zichzelf zijn kwijtgeraakt.
Het boek bleef nog even door mijn hoofd spoken nadat ik het had dichtgeslagen.
De scheiding begint meestal veel eerder dan mensen denken
Mensen denken vaak dat een scheiding ontstaat door een gebeurtenis. Een affaire. Een ruzie. Een conflict dat uit de hand loopt.
In de praktijk zie ik iets anders.
In de gesprekken die ik voer, blijkt een scheiding zelden het gevolg van één moment. Veel vaker is het de uitkomst van een proces dat zich over jaren heeft uitgestrekt. Een proces waarin gevoelens werden ingeslikt, behoeften werden uitgesteld en gesprekken niet werden gevoerd omdat het nooit het juiste moment leek.
Achteraf kunnen mensen vaak verrassend precies aanwijzen wanneer het begon.
Niet toen hun partner vreemdging. Niet toen er ruzie ontstond. Maar veel eerder. Toen je stopte met vertellen wat je werkelijk bezighield. Nadat je je zelf overtuigde dat jouw gevoelens minder belangrijk waren en je steeds vaker dacht dat het vanzelf wel beter zou gaan.
Wat niet wordt uitgesproken, verdwijnt immers niet. Het nestelt zich onder de oppervlakte en wordt onderdeel van de relatie. Eerst als een klein ongemak. Daarna als teleurstelling. Uiteindelijk als afstand.
Veel mensen die bij ScheidingsWijze aankloppen, vertellen achteraf dat ze al jaren signalen voelden. Niet omdat ze hun partner niet meer liefhadden, maar omdat ze zichzelf steeds minder herkenden in het leven dat ze leefden.
Van menstruatie tot moederschap: de rode draad is schaamte
Wat Karin Rus naar mijn idee bijzonder goed doet met haar boek ‘Ik zeg het lekker wel’, is laten zien dat de afzonderlijke taboes niet op zichzelf staan. Achter ieder onderwerp schuilt een groter verhaal over verwachtingen, normen en de vraag wie bepaalt wat normaal is.
Het gaat niet alleen over menstruatie.
Niet alleen over seks.
Niet alleen over ouder worden.
Het gaat over de ruimte die vrouwen krijgen om zichzelf te zijn.
Veel vrouwen groeien nog altijd op met subtiele boodschappen over hoe zij zich horen te gedragen. Natuurlijk zegt niemand meer letterlijk dat een vrouw zich moet aanpassen aan een man. Toch leven veel oude verwachtingen nog steeds voort in een modern jasje.
We verwachten dat vrouwen onafhankelijk zijn, maar ook zorgzaam.
Succesvol, maar niet té ambitieus. Zelfstandig, maar altijd beschikbaar. Sterk, maar niet confronterend.
Die tegenstrijdigheden lijken onschuldig, maar hebben invloed op hoe mensen naar zichzelf kijken. En uiteindelijk ook op hoe zij functioneren binnen een relatie.
Hoe vrouwen zichzelf soms verliezen zonder het te merken
Een van de dingen die mij in mijn werk het meest raakt, is hoe vaak vrouwen tijdens een scheiding ontdekken dat ze zichzelf onderweg zijn kwijtgeraakt.
Niet bewust.
Niet van de ene op de andere dag.
Maar beetje bij beetje.
Je werd moeder en ging minder werken. Het gezinsleven organiseren vraagt veel aandacht. Je bent er dag en nacht voor de kinderen. Je hield misschien wel teveel rekening met de agenda van je partner. Je zorgt daarnaast voor ouders, schoonouders, verjaardagen, vakanties, sportclubs en schoolzaken…..
En ergens tussendoor verdween de vraag die misschien wel de belangrijkste is:
Wat heb ik eigenlijk nodig?
Dat is geen verwijt aan mannen. Ook zij worstelen met verwachtingen, verantwoordelijkheden en patronen die diep in onze samenleving verankerd zitten. Maar het valt wel op hoe vaak vrouwen zichzelf verantwoordelijk maken voor het geluk van iedereen om hen heen.
Totdat er een moment komt waarop ze beseffen dat er voor henzelf nauwelijks ruimte meer over is.
Waarom juist sterke vrouwen soms te lang doorgaan
Wat ik misschien nog wel het vaakst zie, is dat juist de sterkste vrouwen te lang doorgaan. Ik herken het ook mij zelf maar al te goed. Je bent gewend om problemen op te lossen. Te regelen, organiseren en verantwoordelijkheid te dragen. Daardoor merkt de omgeving vaak niet hoe zwaar het geworden is. En ook je partner en de kinderen nemen het voor lief. En ook zelf zie je het niet dat het te zwaar is geworden om te dragen.
Pas wanneer de rek eruit is, ontstaat er urgentie en daarna ruimte voor eerlijkheid. Dan blijkt dat achter de ogenschijnlijk sterke buitenkant al jarenlang vragen schuil gingen die nooit hardop zijn gesteld.
Ben ik eigenlijk nog gelukkig?
Voel ik me gezien?
Kan ik mezelf zijn in deze relatie?
Wil ik de rest van mijn leven zo doorgaan?
Dat zijn confronterende vragen. Niet omdat ze direct tot een scheiding leiden, maar omdat ze iemand dwingen opnieuw naar zichzelf te kijken.
Waarom kwetsbaarheid meestal pas achteraf ontstaat
Wat mij altijd opvalt, is dat mensen tijdens een scheiding vaak opener worden dan ze in jaren zijn geweest.
Ineens worden gevoelens uitgesproken, komen verhalen boven aan de mediationtafel en wordt duidelijk hoeveel verdriet, angst, teleurstelling of eenzaamheid er al die tijd aanwezig was.
Dat blijft een bijzondere paradox.
De kwetsbaarheid die tijdens de relatie zo moeilijk leek, ontstaat soms pas wanneer de relatie onder druk staat of zelfs al ten einde loopt.
Misschien omdat er dan niets meer hoog te houden valt of omdat mensen pas dan beseffen hoeveel energie het kost om zichzelf voortdurend aan te passen. Eerlijk blijkt uiteindelijk minder pijnlijk blijkt dan jarenlang zwijgen.
Misschien gaat dit boek helemaal niet over taboes
Toen ik het boek uit had, realiseerde ik me dat de titel misschien nog wel het meest zegt.
Zeg ik lekker wel.
Dat klinkt bijna luchtig. Speels zelfs. Maar eigenlijk gaat het over iets fundamenteels. Over de keuze om jezelf niet langer weg te stoppen. Om niet automatisch te denken: laat maar. Niet langer te kiezen voor stilte. Wel de ruimte in te nemen voor je eigen verhaal, ook wanneer dat ongemakkelijk is.
En misschien is dat precies wat ik en onze ScheidingsWijzen dagelijks zien. Achter veel scheidingen zit uiteindelijk geen gebrek aan liefde, maar een gebrek aan ruimte. Ruimte voor gevoelens. Voor verlangens. Voor twijfels. Voor eerlijkheid.
Soms lukt het om die ruimte binnen de relatie terug te vinden. Soms niet.
Maar iedere verandering begint op hetzelfde punt.
Bij het moment waarop iemand besluit niet langer te denken: zeg ik lekker niet.
En zichzelf toestemming geeft om te zeggen: ik zeg het wel.
Want achter veel scheidingen schuilt niet alleen een relatie die eindigt.
Vaak schuilt er ook een verhaal achter dat jarenlang niet verteld werd.
De prijs van zwijgen: over taboes, relaties en scheidingen
Misschien hoeft niet alles vandaag besproken te worden. Niet iedere twijfel vraagt direct om een beslissing en niet ieder ongemakkelijk gevoel betekent dat een relatie voorbij is. Maar wat we in onze praktijk wel zien, is dat uitgestelde gesprekken zelden vanzelf verdwijnen. Wat onder de oppervlakte blijft, wordt vaak groter, zwaarder en ingewikkelder.
Juist daarom geloven wij bij ScheidingsWijze in het belang van het gesprek. Niet alleen wanneer een scheiding onvermijdelijk lijkt, maar juist ook daarvoor. Over verwachtingen, intimiteit, ouderschap, teleurstellingen, verlangens, onzekerheden en alles wat daartussen zit. Soms zijn dat onderwerpen waar schaamte op rust. Soms zijn het taboes waar nooit eerder woorden aan zijn gegeven.
Het doel is niet om alles op tafel te leggen of ieder probleem direct op te lossen. Het doel is om ruimte te creëren voor wat er werkelijk speelt. Want hoe eerder moeilijke onderwerpen bespreekbaar worden, hoe groter de kans dat er weer beweging ontstaat. Soms samen verder. Soms ieder een eigen weg. Maar altijd vanuit meer begrip, meer bewustzijn en meer regie over de toekomst.
Dus wacht niet tot het te laat is. Soms voorkomt een gesprek geen scheiding, maar wel dat je elkaar onderweg helemaal kwijtraakt juist wanneer je als ouders samen verder moet.
Wanneer wil je een afspraak met onze ScheidingsWijze?
Plaats een reactie:
Je moet ingelogd zijn op om een reactie te plaatsen.