Soms zegt een kort filmpje meer dan een dik rapport.
In een fragment uit het televisieprogramma Alles Kids zit een jongen, Wilco, aangesloten op een leugendetector. Hij krijgt een aantal vragen. Op een gegeven moment komt de vraag die het fragment bekend maakte:
Wie vind je leuker, papa of mama?
Wilco antwoordt eerst:
Allebei
De leugendetector geeft aan dat het antwoord niet klopt. Daarna verandert hij zijn antwoord.
Het fragment werd vooral beroemd doordat hij eerder zegt dat hij “zas jaar” is. Dat stukje ging later het hele internet over. Maar als je het filmpje kijkt vanuit het perspectief van kinderen bij een scheiding, valt er nog iets anders op.
Het eerste antwoord dat het kind geeft.
Dit raakt namelijk aan een onderwerp dat veel ouders bezighoudt: kind en scheiden. Wat gebeurt er eigenlijk met kinderen wanneer ouders uit elkaar gaan, en hoe voorkom je dat een kind tussen ouders in komt te staan?
Waarom een kind laten kiezen tussen ouders niet werkt
Wanneer kinderen vragen krijgen over hun ouders, proberen ze vaak een antwoord te geven waar niemand verdrietig van wordt.
Dat zie je in het filmpje ook gebeuren.
Het eerste antwoord is: allebei.
Dat is een reactie die veel kinderen geven wanneer een vraag eigenlijk neerkomt op een keuze tussen ouders. Niet omdat ze iets willen verbergen, maar omdat ze loyaal zijn aan beide ouders.
Een kind laten kiezen tussen ouders bij een scheiding lijkt soms een simpele vraag, maar voor een kind kan dat heel ingewikkeld zijn. Een kind dat tussen ouders komt te staan bij een scheiding kan het gevoel krijgen dat het moet kiezen, terwijl het eigenlijk van beide ouders wil blijven houden.
Soms lijken kinderen bij een scheiding een beetje op Pinokkio: niet omdat ze liegen, maar omdat ze het gevoel kunnen krijgen dat er aan verschillende touwtjes wordt getrokken.
Wat een loyaliteitsconflict bij een kind betekent
Wanneer ouders uit elkaar gaan, kunnen kinderen het gevoel krijgen dat ze tussen hun ouders in staan. Dat noemen we een loyaliteitsconflict.
Een loyaliteitsconflict ontstaat wanneer een kind het idee heeft dat het één ouder moet kiezen, terwijl het zich verbonden voelt met allebei.
Veel organisaties en deskundigen op het gebied van kind en scheiding, zoals het Kenniscentrum Kind en Scheiding, wijzen erop dat kinderen vaak proberen beide ouders tevreden te houden. Daardoor kunnen kinderen antwoorden geven die niet zozeer de waarheid weergeven, maar vooral bedoeld zijn om spanningen te vermijden.
De manier waarop kinderen reageren op een scheiding verschilt bovendien sterk per leeftijd. De gevolgen van een scheiding voor een kind van 4 jaar kunnen anders zijn dan voor een puber. Ook wanneer een kind 13 jaar is, spelen er weer andere vragen en loyaliteiten. Soms worden de gevolgen van een scheiding zelfs pas duidelijk op latere leeftijd, wanneer kinderen zelf relaties krijgen.
Meer hierover lees je op onze pagina over kind en scheiden.
De stem van het kind in een ouderschapsplan
In Nederland moeten ouders bij een scheiding een ouderschapsplan maken. Daarin moet ook aandacht zijn voor de stem van het kind.
Dat betekent niet dat kinderen moeten beslissen waar ze gaan wonen of bij welke ouder ze willen zijn.
De stem van het kind betekent dat ouders nadenken over vragen zoals:
- Wat heeft ons kind nodig om zich veilig te voelen
- Wat helpt bij de overgang tussen twee huizen
- Hoe houden we rust en duidelijkheid voor de kinderen
De verantwoordelijkheid voor de keuzes blijft altijd bij de ouders.
Hoe voorkom je dat een kind tussen ouders komt te staan
Ouders kunnen veel doen om te voorkomen dat een kind het gevoel krijgt dat het moet kiezen.
Dat begint vaak met het vermijden van vragen zoals:
- Bij wie wil je wonen
- Wie vind je het leukst
- Waar voel je je het meest thuis
In plaats daarvan helpt het om te kijken naar wat een kind nodig heeft om zich veilig en gehoord te voelen. Wanneer ouders samen afspraken maken en conflicten niet via het kind laten lopen, ontstaat er meer rust.
Soms hebben kinderen extra ondersteuning nodig. Er zijn verschillende vormen van hulp voor kinderen bij scheiding, bijvoorbeeld gesprekken met een coach, mediator of begeleider. In sommige situaties kan ook therapie voor een kind na een scheiding helpend zijn wanneer een kind veel spanning ervaart.
Uit het dagboek van een mediator
Soms denk ik terug aan een zaak die me is bijgebleven.
Een vader zat tegenover me en begreep er niets van. Zijn zoon wilde ineens niet meer naar hem toe. Terwijl het eerder juist altijd goed ging. Om het weekend was hij bij hem en zijn nieuwe vriendin en volgens de vader hadden ze het daar samen fijn. Ze deden leuke dingen, aten samen, keken een film. Gewoon een weekend zoals zoveel gescheiden ouders dat hebben geregeld.
Maar nu wilde het kind niet meer.
De moeder had tegen hem gezegd: “Ik ga hem niet met tegenzin naar je sturen.”
De vader was boos, maar vooral ook verdrietig. Voor zijn gevoel werd er iets kapotgemaakt wat juist goed liep. Hij kon zich niet voorstellen wat er gebeurd zou zijn.
Tijdens een gesprek met moeder kwam iets anders naar voren. Zij had moeite met de nieuwe vriendin van haar ex. Ze vond haar geen leuke vrouw. Het zat haar dwars dat haar zoon daar dus ook tijd mee doorbracht.
En toen gebeurde er iets interessants.
Het kind had tegen moeder gezegd dat die nieuwe vriendin helemaal niet leuk was. Dat het bij vader niet fijn was. Dat hij er eigenlijk niet meer heen wilde.
Moeder dacht daardoor dat haar zoon het moeilijk had bij zijn vader. Dat hij zich daar ongelukkig voelde.
Maar toen we het verder onderzochten, bleek iets anders.
Het kind loog.
Niet omdat het bij vader niet leuk was. Integendeel. Het ging daar juist goed. Maar hij zag dat zijn moeder verdriet had van de nieuwe vriendin van zijn vader. Hij zag hoe moeilijk zij het ermee had.
En dus vertelde hij haar wat zij eigenlijk wilde horen.
Hij wilde haar beschermen.
In zekere zin deed het kind precies wat we ook in dat bekende filmpje met de leugendetector zien: het probeert een antwoord te geven dat de spanning wegneemt. Niet omdat het de waarheid niet kent, maar omdat het niemand pijn wil doen.
Kinderen zijn vaak loyaler dan volwassenen beseffen.
Daarom moet je bij een scheiding voorzichtig zijn met vragen aan kinderen. Want soms zeggen ze niet wat er echt speelt, maar wat ze denken dat een ouder nodig heeft om zich beter te voelen.
Niet omdat ze liegen.
Maar omdat ze van hun ouders houden.
5 signalen dat een kind in een loyaliteitsconflict zit
Wanneer ouders uit elkaar gaan, proberen kinderen vaak beide ouders trouw te blijven. Dat is heel begrijpelijk, maar het kan ook leiden tot een loyaliteitsconflict.
Dit zijn signalen die daarop kunnen wijzen.
1. Het kind zegt tegen beide ouders iets anders
Een kind kan bij de ene ouder iets anders vertellen dan bij de andere ouder. Vaak probeert het daarmee beide ouders tevreden te houden.
2. Het kind wil geen antwoord geven op vragen over de andere ouder
Sommige kinderen reageren ontwijkend wanneer er vragen worden gesteld over de andere ouder. Dat kan een manier zijn om conflicten te vermijden.
3. Het kind voelt zich verantwoordelijk voor het geluk van de ouders
Kinderen kunnen het gevoel krijgen dat ze moeten zorgen dat beide ouders zich goed voelen. Ze passen hun gedrag aan om spanningen te voorkomen.
4. Het kind praat negatief over een ouder wanneer de andere ouder erbij is
Soms zeggen kinderen iets negatiefs over een ouder in het bijzijn van de andere ouder. Dat kan een manier zijn om loyaliteit te tonen.
5. Het kind krijgt lichamelijke of emotionele klachten
Buikpijn, slecht slapen, hoofdpijn of teruggetrokken gedrag kunnen signalen zijn dat een kind onder spanning staat.
Kinderen hoeven niet te kiezen
Een scheiding is een beslissing van volwassenen. Daarom is het belangrijk dat kinderen niet de rol van scheidsrechter krijgen.
Kinderen mogen hun mening geven en vertellen wat zij nodig hebben. Maar zij hoeven niet te kiezen tussen vader en moeder.
Wanneer ouders verantwoordelijkheid nemen voor goede afspraken en blijven kiezen voor het kind, helpt dat kinderen om zich veilig te blijven voelen. Zodat zij niet tussen hun ouders komen te staan, maar gewoon kind kunnen blijven.
Waarom ScheidingsWijze?
Een scheiding is vaak een periode waarin er veel tegelijk op je afkomt. Emoties, praktische zaken, kinderen, wonen, financiën. Soms staat je hoofd er gewoon niet helemaal naar om alles goed te overzien. Dat is begrijpelijk.
Juist daarom kan het helpen om mensen naast je te hebben die dagelijks met dit soort situaties werken. Bij ScheidingsWijze begeleiden we al jaren ouders die door een moeilijke fase gaan en goede afspraken willen maken voor de toekomst.
Wij kijken met een nuchtere blik naar wat er speelt. Niet om iemand gelijk te geven, maar om te zorgen dat de afspraken kloppen en dat kinderen niet tussen ouders terechtkomen.
En soms betekent dat ook dat we eerlijk zijn wanneer iets niet goed loopt of wanneer het anders moet.
Dat voelt niet altijd prettig, maar wel duidelijk.
Geen Pinokkio-verhalen.
Wel eerlijk advies van mensen die iedere dag met dit bijltje hakken.
Plaats een reactie:
Je moet ingelogd zijn op om een reactie te plaatsen.