Ik weet het nooit. Moet de klok nou een uur vooruit of achteruit? Elk jaar moet ik het opnieuw opzoeken, dit weekend is het weer zover. Met de wintertijd gaat hij terug. Een uur cadeau, zeggen we dan.

Vandaag sprak ik met onze intervisieleider, Ruud Groenteman. Na de intervisie van vanmorgen dronken we samen nog even een bak koffie om bij te praten en volgend jaar een nieuwe ronde en wellicht een nieuwe insteek te bespreken. Een bijzonder inspirerende man. We delen de ervaring van verlies. Maar vandaag was hij ook vooral een trotse vader, toen hij vertelde over zijn zoon, de theaterpianist en ik mocht zelfs in de koffiecorner van het naastgelegen tuincentrum een inkijkje horen uit het leven van zijn zoon.

Later stuurde hij me zelfs ‘de liedjes’ van zijn zoon. Zijn levenslied, letterlijk en figuurlijk. Opgeschreven en bezongen.

Ik luister(de). En het raakt(e) me.

De vrijheid om je te laten horen

Ik vind het mooi, die creativiteit en muzikaliteit in zijn familie. Er spreekt voor mij een vrijheid uit waar ik ook een beetje jaloers op ben. Je mogen uitdrukken. Iets maken van wat je voelt. Daar ruimte voor ervaren.

Bij ons thuis lag het anders. Hard werken. Niet zeuren. Verantwoordelijkheid nemen. Winnen. Over verlies praatten we weinig.

Daar heb ik veel van meegenomen. Ik kan doorzetten, aanpakken, verantwoordelijkheid dragen. Maar vrij zijn voelde voor mij vaak als iets waarvoor ik moest vechten.

Als ik naar die liedjes luister, besef ik opnieuw hoeveel het uitmaakt waar je wieg staat. Wat je meekrijgt. Wat vanzelfsprekend is in een gezin en waar nauwelijks woorden voor bestaan.

Je kunt ergens komen waar thuis geen voorbeeld van was. Natuurlijk kan dat. Alleen is de weg ernaartoe anders. Soms moet je jezelf eerst toestemming geven voor iets wat een ander van jongs af aan heeft mogen doen.

Wat je ontgroeit, neem je soms toch mee

Laatst sprak ik daarover met mijn vriend. Je kunt niet alles aan je verleden blijven ophangen, vond hij. Je kunt het ook ontgroeien.

Dat herken ik. Ik ben veranderd. Ik heb keuzes gemaakt die vroeger niet voor de hand lagen. Er is meer ruimte gekomen.

Toch drukt het verleden een stempel. Ik merk het aan mijn neiging om verantwoordelijkheid te nemen. Aan hoe gemakkelijk ik doorga. En aan hoeveel moeite het soms kost om stil te staan bij wat ik zelf nodig heb.

Sinds mijn broertje dood is, is daar wel iets in veranderd.

Ik weet scherper wat waardevol is. Tegelijk kan ik minder snel schakelen. Waar ik vroeger misschien gewoon aan de slag ging, komt nu vaker de vraag: wat heeft dit voor zin?

Wat brengt me nog in beweging?

Zingeving klinkt als een groot woord. Voor mij zit het in een heel concrete vraag: waarom zou ik hier mijn tijd aan geven? Of misschien kan ik me gewoon niet meer zo goed concentreren.

Ik krijg mezelf moeilijker in beweging als ik daar geen antwoord op voel. Dat kan lastig zijn. Het leven blijft immers van alles vragen. Er moet gewerkt worden, er zijn afspraken, er wachten mensen op je.

En ondertussen kun je denken: gaat dit maar door? Waar leidt het toe? Wat wil ik met de tijd die er nog is?

Sinds het verlies van mijn broertje hebben die vragen meer gewicht. Het einde is minder abstract geworden. Ik weet dat iemand er ineens niet meer kan zijn, terwijl onze dag gewoon verdergaat.

Ik heb daar geen sluitend antwoord op. Ook niet vanuit mijn werk, waarin ik zo vaak met mensen spreek over afscheid en een leven dat anders verder moet.

Een vader, een zoon, een lied

Vandaag kwamen die vragen samen met iets heel eenvoudigs: een trotse vader die de muziek van zijn zoon met me deelde.

Iemand had woorden en muziek gegeven aan zijn leven. Een ander liet me daarin delen. En ik kon luisteren.

Dat lost mijn vragen niet op. Maar het deed me wel iets. Er kwam iets in beweging waarvoor ik niet eerst een reden hoefde te bedenken.

Straks gaat de klok een uur terug. Ik zal vast nog een keer moeten opzoeken hoe het ook alweer zit.

De tijd met mijn broertje krijg ik er niet mee terug.

Wel wil ik tijd maken om die liedjes (nog) eens te luisteren. Wie weet wat het (nog) meer brengt. Minder bloed, zweet en tranen?

Miranda Boerkamp

Sta je voor een scheiding? Bel mij via 085 - 016 15 17 voor een vrijblijvend gesprek. Samen bekijken we welke oplossing het beste past bij jullie situatie.