Trots zijn op iets dat gelukt is, is niet zo moeilijk. Een opleiding afgerond, een mooi resultaat op je werk of eindelijk die klus in huis af. Je kijkt naar wat je hebt bereikt en denkt: dit heb ik toch maar mooi gedaan.

Maar wat als iets níét lukt? Of niet wordt wat je ervan had verwacht? Kun je er dan toch trots op zijn?

We zijn geneigd om vooral naar het eindresultaat te kijken. Gelukt of mislukt. Af of niet af. Terwijl de weg ernaartoe soms veel meer vertelt over wat je hebt gedaan, geleerd en bereikt.

En dat geldt niet alleen voor een klus of je werk. Het geldt misschien nog wel sterker voor een relatie die eindigt in een scheiding.

Waarom willen we iets zo graag afmaken?

Iets afmaken geeft voldoening. Je hebt ergens tijd en energie in gestoken en uiteindelijk is er een zichtbaar resultaat.

Neem een klus in huis. Zolang je bezig bent, zie je vooral wat er nog moet gebeuren. De muur moet nog een keer worden geschilderd, die ene plint ontbreekt en het gereedschap ligt nog overal. Pas als alles klaar is, kijk je om je heen en voel je: yes, gelukt.

Maar stel dat je halverwege ontdekt dat je oorspronkelijke plan niet werkt. Je probeert verschillende oplossingen, maakt fouten, begint opnieuw en besluit uiteindelijk om het anders te doen.

Is die eerste poging dan mislukt?

Je zou ook kunnen zeggen dat je dankzij die poging hebt ontdekt wat wél werkt. Zonder die weg af te leggen, was je misschien nooit bij een betere oplossing uitgekomen.

Toch vinden we het vaak moeilijk om daar trots op te zijn. We zien vooral dat iets niet af is gekomen zoals we het hadden bedacht.

Als je vooral ziet wat niet gelukt is

Dat gebeurt niet alleen bij praktische dingen.

We kunnen ontzettend veel energie steken in iets wat belangrijk voor ons is. We zetten door, passen ons aan, proberen problemen op te lossen en beginnen soms steeds opnieuw.

Als het uiteindelijk toch anders loopt, vergeten we gemakkelijk alles wat eraan voorafging.

We kijken naar de uitkomst.

Niet naar de inspanning.

Niet naar wat we onderweg hebben geleerd.

En ook niet naar de momenten waarop we ondanks alles toch weer verdergingen.

Dat kan behoorlijk hard zijn voor jezelf.

En dan eindigt je relatie

Bij een scheiding wordt dat gevoel nog veel sterker.

Wanneer je samen een relatie begint, doe je dat meestal met het idee dat je bij elkaar wilt blijven. Je bouwt samen een leven op. Misschien koop je een huis, krijg je kinderen en maak je plannen voor de toekomst.

Niemand begint zo’n relatie met het doel om jaren later bij een mediator te zitten om de scheiding te regelen.

Als dat uiteindelijk toch gebeurt, kan het voelen alsof iets heel belangrijks niet is gelukt.

Maar is dat eigenlijk wel een eerlijke conclusie?

Als een relatie na tien, twintig of dertig jaar eindigt, betekent dat niet dat die tien, twintig of dertig jaar voor niets zijn geweest.

In die tijd hebben jullie misschien een gezin opgebouwd, mooie herinneringen gemaakt, moeilijke perioden doorstaan, elkaar geholpen en samen keuzes gemaakt die jullie leven hebben gevormd.

Er kunnen ook fouten zijn gemaakt. Misschien zijn jullie elkaar onderweg kwijtgeraakt. Misschien voelde één van jullie zich lange tijd niet gezien of gehoord. Misschien hebben jullie geprobeerd het te herstellen en lukte dat uiteindelijk niet.

Ook dat is onderdeel van de weg die jullie samen hebben afgelegd.

Trots zijn betekent niet dat je alles goedpraat

Trots zijn op de weg betekent niet dat je achteraf moet doen alsof alles goed was.

Misschien zijn er dingen gebeurd waar je verdrietig of boos over bent. Misschien heb je zelf keuzes gemaakt waarvan je nu denkt: dat had ik anders willen doen.

Daar mag je naar kijken.

Sterker nog, verantwoordelijkheid nemen voor je eigen aandeel kan juist iets zijn om trots op te zijn.

Trots betekent niet: ik heb alles goed gedaan.

Het kan ook betekenen: ik durf eerlijk te kijken naar wat er is gebeurd, ik leer ervan en ik probeer het vanaf hier anders te doen.

Soms is stoppen niet hetzelfde als opgeven

We leren vaak dat doorzetten goed is. En doorzettingsvermogen kan je inderdaad ver brengen.

Maar er bestaat ook zoiets als te lang doorgaan.

Denk weer aan die klus. Je kunt uren blijven proberen iets werkend te krijgen omdat je weigert op te geven. Maar als je ondertussen hebt ontdekt dat de gekozen oplossing niet werkt, kan het veel verstandiger zijn om te stoppen en opnieuw te kijken.

Dat is geen zwakte. Het is een nieuw inzicht.

In een relatie kan dat veel ingewikkelder en pijnlijker zijn, maar het principe is herkenbaar. Je kunt lange tijd proberen om samen verder te komen. Praten, aanpassen, opnieuw beginnen en nog één keer proberen.

Soms vinden mensen elkaar daardoor terug.

En soms komen twee mensen uiteindelijk tot de conclusie dat doorgaan niet meer de beste keuze is.

Dan kan stoppen juist een heel moeilijke stap zijn. Niet omdat alles daarvoor voor niets is geweest, maar omdat je accepteert dat de toekomst anders wordt dan je ooit had gedacht.

Wanneer mag je dan trots zijn?

Misschien hoeven we trots daarom niet alleen te bewaren voor momenten waarop we de finish halen.

Je kunt trots zijn op wat je hebt geprobeerd. Op hoe je met tegenslagen bent omgegaan. Op het moment waarop je eindelijk iets hebt uitgesproken. Op hulp die je hebt durven vragen. Op een grens die je hebt leren herkennen. Op het feit dat je verantwoordelijkheid neemt voor je eigen aandeel.

En tijdens een scheiding kun je trots zijn op de manier waarop je probeert verder te gaan.

Misschien lukt het jullie om ondanks verdriet of boosheid goede afspraken te maken. Misschien lukt het om de kinderen niet tussen jullie in te laten staan. Misschien kun je steeds beter zien wat jij nodig hebt. Of misschien lukt het voor het eerst om ook te begrijpen wat de ander al die tijd probeerde te zeggen.